تاریخچه کوهنوردی

مقدمه

ما براي شناختن نام گل‌هاي ناآشنا چه سفرها كرده‌ايم

ما براي بوسيدن خاك قله‌ها چه خطرها كرده‌ايم

كوهنوردي مسئله‌اي است قابل تأمل و كوه عاشقي را مي‌خواهد تا از ژرفاي احساس گفتگو كند و از زبان

پروانه‌اي كه لذت وصل را در سوختن ميان شعله‌هاي شمع مي‌جويد و داستان‌ها بيان مي‌كند.

ميل و اميد به پيروزي و مبارزه با دشواري‌ها و سركشي‌ها و مهميز كشيدن سرسختي‌هاي طبيعت، خواست فطري انسان‌هاست و سابقه‌اي دراز دارد و با عمر آدمي هم‌گام است. عشق به ماجراجويي آدمي را به مقابله و رويارويي با مخاطرات وا مي‌دارد و استقبال از خطر را در نهاد انسان تحريك مي‌كند و سرداراني را به نام كوهنورد به ميدان زورآزمايي گسيل مي‌دارد. كوهستان سرشار از محبت و صفاست. در آنجا انسان با آسمان و برف و باد در هم مي‌آميزد و در اقيانوس آفرينش غرق مي‌گردد و جز به ملكوت نمي‌انديشد. غريزه‌ي انسان براي دستيابي به ناشناخته‌ها و پي بردن به مجهولات موهبتي است طبيعي و پا گذاردن به جايي كه كس ديگري بدان دست نيافته، غلبه‌اي غرورآفرين بر دشواري‌ها و به مهميز كشيدن طبيعت سرسخت خواست فطري انسان‌هاست.

رضايت خاطر يكي از مهم‌ترين انگيزه‌هاي كوهنوردي است، از علت‌هاي صعود به كوه، اميد به پيروزي در اولويت نخست قرار دارد.

گام نهادن در راه هويت‌يابي، هويت‌بخشي و تدوين تاريخ كوهنوردي از اولين اقدام‌هايي است كه مي‌تواند در شناسايي ورزش كوهنوردي و توسعه‌ي آن نقش مؤثر داشته باشد.

تاريخچه‌ي كوهنوردي:  جهان ، قاره ،  ايران

تاريخچه‌ي كوهنوردي را نمي‌توان تخيمن زد ولي امري كه واضح مي‌باشد اين است كه انسان‌هاي اوليه براي شكار و فرار از دست حيوانات وحشي مجبور به رفتن به كوه‌هاي محل زندگي خود مي‌شوند، ولي تاريخچه‌ي كوهنوردي نوين را مي‌توان به بيش از 100 سال قبل نسبت داد.

تاريخچه‌ي كوهنوردي در جهان

قديمي‌ترين كوهپيمائي‌هاي باستان به سال‌هاي 400 پيش از ميلاد باز مي‌گردد.

در تاريخ روزگار باستان چند كوهپيمائي معروف به چشم مي‌خورد، يكي صعود به كوه بالكان به وسيله‌ي فليپ مقدوني كه در سال 350 پيش از ميلاد انجام شد و ديگري صعود امپراتور آدريان به كوه آتنا در سال‌هاي صد بعد از ميلاد. يكي ديگر از كوهپيمائي‌هاي معروف تاريخ كه از همه شگفت‌انگيزتر و جسورانه‌تر بود در زمستان سال 218 پيش از ميلاد انجام شد، توسط آنيبال سردار معروف كارتاژ كه ارتش خود را از كوهستان آلپ عبور داد و امپراتوري روم را غافلگيرانه از سوي شمال مورد حمله قرار داد.

 

كوهنوردي سال‌هاي دراز فراموش شده بود، در 26 آوريل 1336 ميلادي شاعر ايتاليايي به نام فرانچسكو پتراك با الهام گرفتن از نقاشي‌هاي لئوناردو داوينچي و بنا به ميل شخصي اولين صعود كوه آلپ به قله ونتوكس به ارتفاع 1910 متر واقع در جنوب فرانسه اقدام به صعود نمود كه صعودي موفقيت‌آميز بود. هوراس بنديكت‌سوسور دانشمند سوئيسي كه كوه مون‌بلان را براي شناخت و چگونگي پيدايش كوه‌ها برگزيده بود در واقع بنيانگذار عصر كوهنوردي بود. صعود آن در سال 1787 ميلادي و كوه مون‌بلان به ارتفاع 4813 متر بود.

تب كوهنوردي همه‌گير شده بود و حتي زنان را نيز به ميدان فرا مي‌خواند. يكي از دليرترين كوهنوردان دوره، كنتسي بود از كشور فرانسه به نام خانم هنريت انجويل در سال 1838 به همراه شماري از زنان شجاع و جسور به مون‌بلان صعود كردند.

در سال 1857 نخستين سازمان رسمي كوهنوردي به نام باشگاه آلپ پايه‌گذاري شد بعد از آن در سال 1862 اتريشي‌ها و در پي آن 1863 باشگاه آلپ سوئيس به رسميت شناخته شد و بعد از آنها فدراسيون كوهنوردي با عناوين گوناگون در جهان تأسيس گرديد.

عصر طلايي

عصر طلايي كه با صعود آلفرد ويلز به كوه وترهورن آغاز شد. اين عصر از سال 1854 تا 1864 به درازا كشيد.

تاريخچه كوهنوردي در قاره‌ها

اروپا

در دوران عصر طلايي كوهنوردي در اروپا به اوج خود رسيده بود و با توجه به صعودهاي كوه‌هاي سركش هيجان و دستاوردهاي زيادي را به همراه داشت.

پيشگامان راه جديد، كار خود را از اوايل سال 1865 شروع كردند و در سال 1877 جي‌الكز بلندترين قله‌ي آلپ را صعود كرد. ماهري و دِنت در واقع پايه‌گذاران اصلي شيوه‌ي جديدي از كوهنوردي به نام سنگ‌نوردي هستند كه بعد از عصر طلايي رسميت يافت و جايگاه مهمي در فن علمي كوهنوردي به دست آورد.

افريقا

بلندترين كوه افريقا كه آتش‌فشان خاموشي مي‌باشد و يكي از زيباترين كوه‌هاي جهان به شمار مي‌رود به نام كليمانجارو به ارتفاع 5899 متر.

امريكاي شمالي

ويليام مكينلي رئيس‌جمهور امريكا در سال 1899 كه بلندترين كوه امريكاي شمالي به افتخار وي نام‌گذاري شد و كوه مزبور به نام دنالي كه برگرفته از مكينلي مي‌باشد (دنالي به معني بلندترين) ارتفاع آن 6198 متر مي‌باشد.

امريكاي جنوبي

كوه پوپوكاتپتل كه در نواحي مركزي مكزيك مي‌باشد كه در سال 1521 ميلادي و به ارتفاع 5500 متر است كه صعود آن چندان دشوار نيست.

آسيا

در دل قاره‌ي پهناور آسيا كوهستان عظيم و باشكوهي به نام هيماليا جاي گرفته كه ويژگي‌هاي منحصر به فرد رشته كوه‌ها و قلل آن باعث شده كه در مقام اول جا گرفته و بخش جنوبي آسياي مركزي را به بام جهان مبدل ساخته است. چيزي كه در ميان بوميان هيماليا عموميت دارد، مقدس بودن كوه‌ها و گراميداشت بلندي‌هاست.

خود كلمه‌ي هيماليا نيز كه داراي ريشه‌ي سانسكريت است به مفهوم خانه‌ي برف به كار رفته است.

در ميهن خاكي ما زمين، فقط چهارده كوه وجود دارد كه ارتفاعشان از 8000 متر بالاتر است و در سال‌هاي اخير پانزدهمين 8000 متر جهان را نيز كشف كرده‌اند كه هر پانزده كوه مربوط به هيماليا در آسيا مي‌باشند.

كوه اورست بلندترين كوه جهان واقع در مرز تبت و نپال براي اولين بار توسط يك نقشه‌بردار هندي كشف شد و رئيس كل نقشه‌بردارهاي هندوستان كه مردي انگليسي به نام جورج اورست بود و به پاس زحمات بسيار او اسم اين كوه را اورست گذاشتند، اولين تاريخ صعود اين كوه در سال 1953 ميلادي توسط جورج اورست انگليسي بود.

   

جدول 1- نام و ارتفاع پانزده كوه 8000 متر در هيماليا